Begrippenlijst (toon alles)

Aanleghoogte

Kruinhoogte van de dijk onmiddellijk na het gereedkomen ervan

Achterland

Het gebied aansluitend aan de landzijde van de waterkering

Achterloopsheid

Lekstroom achter een constructie om

Adviesgroep

Orgaan samengesteld uit alle betrokken overheden en belangengroepen dat de dijkbeheerder (initiatiefnemer in m.e.r.-procedure) adviseert over verbeteringsproject. De adviesgroep neemt geen besluiten

Afschuiving

Het verplaatsen van een deel van een grondlichaam door overschrijding van het evenwichtsdraagvermogen

Ban-, winter- of rivierdijk

de rivierdijk die het winterbed omsluit.

Basispeil

Extreme hoogwaterstand met (per definitie) een overschrijdingsfrequentie van 1/ I0.000 per jaar

Beheer

Het geheel van activiteiten dat noodzakelijk is om te waarborgen dat de functies van de waterkering blijven voldoen aan de daarvoor vastgestelde eisen en normen

Benedenrivierengebied

Het door Rijn en Maas gevoede rierengebied ten westen van de lijn Schoonhoven - Werkendam - Dongemond, inclusief Hollands Diep en Haringvliet, zonder de Hollandse lJssel.

Beoordelingsprofiel

Denkbeeldig minimum profiel van gedefinieerde afmetingen waarbinnen zich geen objecten bevinden, dat binnen het werkelijk aanwezige profiel moet passen en dat de garantie moet bieden dat de waterkering voldoende sterk is.

Beschermingszone

In de keur aangegeven zone ter weerszijden van de (juridische) waterkering

Bevoegd gezag

Eén of meer overheidsinstanties die bevoegd zijn om over de activiteit van de intitiariefnemer het besluit te nemen waarvoor het m.e.r. (milieueffectrapportage) wordt opgesteld

Bezwijken

Het optreden van ontoelaatbaar grote vervormingen van een constructie zodanig dat de samenhang daarvan verloren gaat

Bezwijkmechanisme

De wijze waarop een constructie bezwijkt (bijvoorbeeld afschuiven, piping)

Binnenberm

Extra verbreding aan de landzijde van de dijk om het dijklichaam extra steun te bieden en/of om zandmeevoerende wellen te voorkomen.

Binnendijks

Gebied dat door de primaire waterkering wordt beschermd tegen overstroming

Binnentalud

hellend vlak van het dijklichaam aan de landzijde van de dijk.

Binnenteen

De onderrand van het dijklichaam aan de landzijde van de dijk (de overgang van dijk naar maaiveld).

Bovenrivierengebied

Het door Rijn en Maas gevoede rivierengebied ten oosten van de lijn Schoonhoven - Werkendam - Dongemond. De waterstanden worden daar niet beinvloed door het getij van de Noordzee.

Buitendijks

Gebied zeewaarts of richting de rivier van de primaire waterkeringen. Dit gebied wordt niet door de primaire waterkeringen beschermd

Buitentalud

Hellend vlak van het dijklichaam aan de rivierzijde.

Commissie MER

Een landelijke commissie van onafhankelijke milieudeskundigen; zij adviseren het bevoegd gezag over de richtlijnen voor het milieueffectrapport en over de kwaliteit van de informatie in het rapport.

Dijk

Waterkerend grondlichaam

Dwarsprofiel

Profiel van een dijklichaam, haaks op de lengterichting ervan

Erosie

Proces waarin door wind, ijs of langs- of afstromend water zand- of kleideeltjes uit de waterkerende constructie (dijken,duinen) worden meegevoerd

Gesloten seizoen

De periode van 1 oktober tot 1 april, waarin in de eerste instantie geen werkzaamheden in de kernzone van de waterkering zijn toegestaan die het waterkerend vermogen aantasten

Golfhoogte

De vertikale afstand tussen dal en top van een golf

Golfoverslag

Hoeveelheid water die door de golven per strekkende meter gemiddeld per tijdseenheid over de waterkering slaat

Inundatie

Overstromen van een gebied

Invloedstrook

Strook, direct landwaarts van de reservestrook, waar aan gebruiksfuncties beperkingen worden gesteld teneinde de waterkering in stand te houden.

Kade

Kleine dijk.

Keur

Verordening met strafbepaling van een waterschap, waarin gebods- en verbodsbepalingen zijn opgenomen

Keurgebied

Gebied waarop de keur van toepassing is

Kruin

Het hoogste punt van het dijklichaam.

Kwel

Het uittreden van grondwater onder invloed van een waterstandsverschil over een kering

Kwelkade

Een achter de bandijk gelegen ongeveer 50 centimeter hoge kade die het kwelwater opvangt.

Kwellengte

De afstand die door water ondergronds wordt afgelegd voordat het weer aan de oppervlakte komt

Legger

Document waarin is omschreven waaraan de (primaire) waterkering moet voldoen naar richting, vorm, afmeting en constructie en waarin de keurbegrenzingen worden weergegeven.

Maatgevende hoogwaterstand

De waterstand die als uitgangspunt wordt genomen voor het ontwerpen van de versterking van primaire waterkeringen. Het begrip wordt afgekort als MHW.

Macrostabiliteit

Weerstand van het dijklichaam tegen afschuiven, zowel binnenwaarts als buitenwaarts

MER

Milieueffectrapport, rapport waarin de belangrijkste milieugevolgen van mogelijke oplossingen zijn geinventariseerd

Microstabiliteit

Weerstand tegen erosie van het talud als gevolg van uittredende water

NAP

Normaal Amsterdams Peil. Hoogte ten opzichte van het `Amsterdams Peil', de gemiddelde zomervloedstand van het lJ voor Amsterdam toen dit nog in vrije verbinding stond met de Zuiderzee.

Niet waterkerend object

Obiecten op of in de dijk die geen waterkerende functie hebben, zoals leidingen, woningen, gemalen en bomen.

Onderloopsheid

Lekstroom onder een constructie door

Ontwerppeil

Extreme hoogwaterstand met een voorgeschreven overschrijdingsfrequentie. Deze frequentie varieert langs de Nederlandse kust tussen 1/2000 per jaar en 1/10.000 per jaar.

Ontwerpstormvloed

Zeer zware stormvloed waarbij een juist veilig dwarsprofiel van een duinenkust net niet doorbreekt. De toelaatbare bezwijkkans van een duinenkust met een primaire waterkeringsfunctie is gelijk aan 1/10 maal de gemiddelde jaarlijkse overschrijding

Overbelasting

Treedt op als het geldende overslagcriterium wordt overschreden

Overhoogte

Extra hoeveelheid grond die wordt aangebracht met het doel om na zetting van de ondergrond het gewenste profiel te bereiken

Overlopen

Het verschijnsel waarbij water over de kruin van de dijk het achterland in loopt omdat de waterstand in de rivier hoger is dan de kruin.

Overschrijdingsfrequentie

Gemiddeld aantal keren dat in een bepaalde tijd een verschijnsel een zekere waarde bereikt of overschrijdt

Piping

Het verschijnsel dat onder een waterkering een holle pijpvormige ruimte ontstaat doordat het erosieproces van een zandmeevoerende wel niet stopt

Planperiode

periode (voor dijken meestal 50 jaar) waarvoor de voorziene wijzigingen in omstandigheden worden meegenomen in het ontwerp van een waterkering

Primaire waterkering

Waterkering die beveiliging biedt tegen overstroming doordat deze ofwel behoort tot het stelsel dat een dijkringgebied omsluit, ofwel voor een dijkringgebied is gelegen

Profiel van vrije ruimte

Vrij te houden ruimte voor het blijvend kunnen realiseren van de waterkerende functie van een kering, ook in de toekomst

Ringdijk

Het om een dijkringgebied gelegen stelsel van waterkeringen

Ruimtebeslag

De benodigde ruimte om het ontwerp voor een periode van 50 jaar te realiseren

Schaardijk

Rivierdijk die onmiddelliik aan het zomerbed grenst.

Veiligheidsnorm

Richtlijn voor de mate van veiligheid van het land direct achter de zeewering, uitgedrukt in de gemiddelde kans op omstandigheden per jaar, waarop de waterkering moet zijn berekend. Een norm van 1:2000 betekent dat de waterkering een "super"storm die eens in de tweeduizend jaar voorkomt, nog kan keren

Veiligheidszone

Tot de waterkering behorende gronden, die daadwerkelijk bijdragen aan het waarborgen van de stabiliteit, zowel aan de binnen- als de buitenzijde van de waterkering

Waterkeringen

Dijken,kaden,duinen en stranden. Ze dienen ter voorkoming van wateroverlast, dus om ons te beschermen tegen hoog water. Voor onze veiligheid is het van groot belang dat de waterkering stabiel zijn

Zandmeevoerende wel

wel die zand meevoert uit de ondergrond en die zo onbeheersbaar kan worden dat dit leidt tot piping.

Zetting

Zakking van grond, hoofdzakelijk ten gevolge van een bovenbelasting

Zomerbed

Dwarsprofiel van de rivier waar bij normale en lagere waterstanden de rivierafvoer plaatsvindt

Zomerdijk

Begrenzing van zomer- en winterbed van de rivier